Wat is een Concours?

Catwalk voor de automobiel

Het fenomeen concours d’élégance is van alle tijden, al zo lang de automobiel bestaat. Maar de aard van de show is veranderd. Een terugblik.

Na 1900 – de pionierstatus van de in 1886 door Gottlieb Daimler en Carl Benz uitgevonden automobiel was inmiddels historie – veroverde de nieuwe vinding zijn plaats in kringen van de aristocratie, industriëlen en notabelen. Om hun maatschappelijke status en goede smaak uit te drukken, lieten ze zich het liefst individueel ontworpen koetswerk aanmeten, op steeds grotere en snellere chassis. Het ambacht van rijtuigbouwer bleef vooralsnog hetzelfde – hout, zeildoek en leder waren de traditioneel gebruikte materialen – maar de toepassing van een statig of juist sportief carrosserietype veranderde wel. Want voor het koetswerk liepen geen paarden maar bromden zware motoren waarachter de chauffeur plaats nam.concours

De smaak van de clientèle veranderde mee met de ontwikkelingen in kunst en mode. Dat moest getoond worden, en daarin vindt een concours d’élégance zijn oorsprong die teruggaat tot het Frankrijk van de laat achttiende eeuw. In een passende ambiance paradeerden eigenaars van luxe rijtuigen toen al door de straten van Parijs voor een groot publiek. Met de komst  van de automobiel deden fabrikanten en koetswerkbouwers hetzelfde met hun nieuwste modellen, vergezeld van mannequins in de nieuwste haute couture. Parijs was het chique middelpunt van de vroege auto-industrie en mode. Dus vonden in het Bois de Boulogne, bij de paardenrenbaan van Longchamps, de eerste grote concours d’élégances plaats maar ook aan de Franse Rivièra, of in Biarritz en San Rafael. Weldra verspreidde het fenomeen zich naar andere landen – Italië in het bijzonder en vooral toen de carrosseriebouw nieuwe wegen insloeg. Men stapte af van het concept van het rijtuig zonder paard naar echte automobielen. Met de hand en hamer in ronde vormen geklopt aluminium verving het starre hout wat meer sculpturale vrijheden voor de ontwerpers bood. Autodesign was geboren.

Zo won het concours d’élégance eind jaren twintig en dertig aan belangrijkheid, met soms primeurs die op de gewone autotentoonstellingen ontbraken. Parijs, San Remo, Villa d’Este (bij het Como meer) waren de favoriete locaties. Ook in Scheveningen, op het jaarlijkse concours van koetswerken van de Koninklijke Nederlandse Automobiel Club, flaneerden mannequins rond automodellen waarvan soms maar een enkel exemplaar was gebouwd. Want de crème de la crème onder het autokopend publiek zocht in alle maatschappelijke uitingen exclusiviteit – niet in de laatste plaats door de keus van hun automobiel. Sommige fabrikanten vernoemden exclusieve modellen zelfs naar het concours waar ze debuteerden. Dat alles in een tijd waarin Franse en Italiaanse carrosseriebouwers met elkaar wedijverden om de mooiste artistieke prestaties.

De periode na de tweede wereldoorlog bracht aanvankelijk grote soberheid in de samenleving. Massamotorisering ontnam de autowereld bovendien zijn romantiek. Het concours d’élégance raakte in de vergetelheid. Om in de jaren tachtig en daarna weer op te leven, zij het nu als podium voor klassieke autocreaties van weleer. Het begon in de jaren vijftig  in Californië, op de chique golfclub van Pebble Beach, bij Monterey. Daar poetsen deelnemers aan locale autoraces na afloop hun auto’s nog eens extra op om ermee  voor het publiek te pronken. Tegenwoordig is Pebble Beach het mondiale platform voor de mooiste klassieke auto’s die dienovereenkomstig worden beoordeeld door een vakjury. Pebble Beach vormde uiteindelijk ook de bron van inspiratie voor de verschillende internationale concours d’élégances die eind vorige eeuw ontstonden of nieuw leven zijn ingeblazen, zoals Villa d’Este.

En dan natuurlijk Het Loo in Apeldoorn, de sfeervolle locatie die in de zeventiende eeuw door koning-stadhouder Willem III werd gebouwd en sindsdien door de oranjes als zomerverblijf in gebruik was. Geen mooiere plaats voor een concours d’élégance, dachten Jan Bruin, Tony Paalman en wijlen Gert Enklaar, toen zij het eerste concours d’élégance paleis Het Loo in 1999 organiseerden. Hun initiatief voor een hoogstaand automobiel evenement vond direct weerklank bij het publiek en de internationale wereld van verzamelaars van klassieke, historische automobielen. Sindsdien, en mede doordat Classic Events het evenement in 2003 op zich nam, staat Het Loo hoog op de agenda van de internationale gemeenschap van autokenners en –liefhebbers. Begrijpelijk, want alleen al het aantal best-of-show winnaars – Lancia, Pegaso, Fiat, Ferrari, Hispano-Suiza’s en andere topmerken uit het rijke autoverleden hebben Het Loo gemaakt tot wat het nu is: Neerlands grootste en meest prestigieuze catwalk voor de automobiel.